डेंग्यूचा(Dengue) virus tests लक्षणे कारण उपाय काय

 

डेंग्यूचा(Dengue) virus tests लक्षणे कारण उपाय काय

डेंग्यू म्हणजे काय?

नमस्कार मित्रांनो आज आपण पाहणार आहोत डेंग्यू या आजाराविषयी मित्रांनो डेंगू म्हणजे हाडमोडी ताप हा एक विषाणूजन्य रोग असून तो एडीस इजिप्ती या डासांपासून पसरतो

Dengue

डेंगू(Dengue) चा डास

डेंगूचा डास हा रंगाने काळा असतो व त्याच्या शरीरावरती ओळख म्हणून पांढरे पट्टे असतात व त्याचा आकार कमीत कमी पाच मिलीमीटर पर्यंत असतो 

हा डेंग्यूचा डास आपल्या शरीरामध्ये विषाणू तयार करण्यासाठी चार ते पाच दिवस लागतात त्यानंतर मात्र हा विषाणू झपाट्याने वाढू लागतो 

या डासाचे महत्वाची लक्षण म्हणजे हा आपल्याला दिवसा चावतो वारंवार चावतो व मादी डासांच्या चावण्यामुळे  हा व्हायरस पसरतो या डासाच्या राहण्याची जागा म्हणजे पाण्याची टाकी डबके जुने फेकून दिलेले गाडीचे टायर सायकलीचे टायर अडगळीची जागा कुलर चे पाणी सडलेले पाणी अस्वच्छता असलेल्या जागा या डासांसाठी अनुकूल असतात पावसाचे डबक्यात साचलेले पाणी या जागी हा डास वास्तव्य करतो

डेंग्यू डासांची अंडी पाण्या विना एक वर्षभर राहू शकतात तसेच तसेच समुद्रसपाटीपासून हजार मीटरपर्यंत हे वास्तव्य करू शकतात किंवा जिवंत राहू शकतात नारळाच्या करवंट्या जुनी भांडी प्लास्टिक पिशव्या ड्रम जुनी झालेली फेकून दिलेले कप बश्या फ्रीजचे पाणी जिथे साठते ते भांडे कुलर मध्ये असलेले खूप दिवसाचे अस्वच्छ पाणी अशा अस्वच्छ जागी याचे वास्तव्य आढळते

डेंग्यू (Dengue)आजार विषयी माहिती

डेंग्यू हा आजार सुरुवातीला चीन मध्ये जीन राजवंशाच्या मध्ये पाहायला मिळाला सतराव्या शतकामध्ये या आजाराचा उद्रेक झाला होता त्यावेळेस साथ पसरली होती व त्याचे अनेक पुरावेही पाहायला मिळतात

सतराशे ऐंशी सालि या आजारामुळे अनेक लोक आजारी पडले होते अनेक लोक मृत्युमुखी पडले होते व आशिया खंडामध्ये आफ्रिका व अमेरिका मध्ये या आजारामुळे अनेक लोक मरण पावले होते त्यानंतर पुढे बऱ्याच संशोधनाअंती एडीस इजिप्ती या नावाच्या डासामुळे डेंग्यू आजार होतो हे सिद्ध झाले

डेंगू(Dengue) कशामुळे होतो?

आज बदलत चाललेल्या प्रदूषणामुळे  वेगवेगळ्या  आजारांचे प्रमाण वाढत चालले आहे  त्यातच एक म्हणजे  डेंगू वायरस होय डासांचे प्रमाण वाढल्यामुळे तसेच  व्यक्तीची अस्वच्छ राहणीमान व्यक्तीची प्रतिकारशक्ती कमी होणे वातावरणातील बदल व बदलते हवामान एकाच जागी अनेक दिवसांचे पाणी साचून राहणे डबके होणे ही जी काही कारणे आहेत जी त्यामुळे डेंग्यू पसरतो किंवा डेंग्यूची साथ पसरते

डेंग्यू( Dengue)वायरस आजाराची लक्षणे

Dengue fever

शरीराची प्रतिकारशक्ती कमी होते ताप येणे अंगदुखी अशक्तपणा जाणवणे

डेंगू झालेल्या व्यक्तीची हाडे सांधे दुखणे शरीरावरती लाल पुरळ येणे ही लक्षणे जाणवतात

डेंग्यू व्हायरस पॉझिटीव्ह आल्यानंतर जोराचा ताप येणे ही लक्षणे दिसू शकतात

आजारी व्यक्तीच्या डोक्याचा पुढचा भाग दुखणे ही पण लक्षणे असू शकतात

आजारी व्यक्तीची डोळे दुखणे भूक न लागणे अशी लक्षणे दिसू लागतात

 उलट्या मळमळ देखील होऊ लागतात 

शरीराची श्वास घेताना त्रास होणे पोट दुखणे

 व्यक्तीला अस्वस्थता वाटणे व झोप येते

आजार गंभीर झाला असतां रक्तदाब कमी होणे 

रक्तातील प्लेटलेट्स कमी होणे 

डेंग्यूच्या तापामध्ये नाडी मंद चालणे 

त्वचेवर पुरळ किंवा व्रण येतात किंवा अशी समस्या होऊ शकते 

तीव्र स्वरुपाची डोकेदुखी

थकवा येणे व रोग येऊन गेल्यानंतर अशक्त जाणवणे हा रोग कमीत कमी दोन आठवड्यापर्यंत राहू शकतो

रक्तस्रावत्मक डेंगू(Dengue) तापाची लक्षणे

रुग्णाला तहान लागणे कोरड पडणे भयंकर तीव्र स्वरूपाची पोटदुखी होऊ शकते नाडी मंद चालणे झोप येणे अस्वस्थता जाणवणे नाक हिरड्यांमधून रक्त येणे श्वासोच्छवास मध्ये त्रास होण असे गंभीर स्वरूपाचे लक्षण आढळतात

अतिगंभीर स्वरूपामध्ये नाडी मंद व अस्वस्थता व रक्तदाब कमी होणे यासारखी किंवा बेशुद्धी येणे यासारखे समस्या निर्माण होऊ शकतात ही लक्षणे गंभीर व धोकादायक असू शकतात 

रक्तस्राव होत असेल तर आजार बरा होण्याची वाट बघू नये लगेच तज्ञ डॉक्टरांकडे उपचार करून घ्यावे

डेंग्यू (Dengue)विषाणू ची टेस्ट 

 आजाराची लक्षणे ही काहीशी मलेरिया टाइफाइड या सारखेच असल्यामुळे तो समजत नाही त्यामुळे डेंग्यू आजाराची साथ पसरली असेल किंवा आपल्याला शंका असेल तर त्याच्या काही चाचण्या कराव्या लागतात त्यामध्ये

NS या टेस्टमध्ये तापामध्ये रुग्णाला एक ते चार दिवसांमध्ये पॉझिटिव्ह येऊ शकतो

IGM ही टेस्ट रुग्णाला पाच ते 14 दिवसांमध्ये पॉझिटिव्ह येते

IGG ही टेस्ट दहा दिवसांमध्ये पॉझिटिव येते व कमी जास्त प्रमाणात पॉझिटिव दाखवते  

या आजारांमध्ये लस नाही प्रतिजैविके नाही त्यामुळे रुग्णाला आरामाची गरज असते व भरपूर विश्रांती घेऊन प्लेटलेट्स वाढवण्यासाठी उपाय केले जातात त्यामुळे व्यक्तीमध्ये स्वतः प्रतिकारशक्ती तयार होते व रुग्ण बरा होतो

डेंग्यू(Dengue) आजारांमध्ये घरगुती उपाय काय करता येईल?

मित्रांनो डेंग्यू हा बरा होणारा आजार आहे एकदा झाल्यानंतर रुग्णांमध्ये त्यासंदर्भात प्रतिकारशक्ती तयार होते त्यामुळे फार घाबरून जाण्याचे कारण नसते

आपले अंग हात पाय उघडे राहू नये म्हणून आपल्या अंगात पूर्ण कपडे घालावे जेणेकरून डास चावणार नाही हातभर कपडे घालावे  पायात सॉक्स वापरावे बारीक बारीक छीद्रांची मच्छरदानी  वापरावी तसेच घराच्या आजूबाजूला असलेले डबक्यात पाणी जुनी भांडी टायर यांच्यात साचलेले पाणी यांचा नायनाट करावा

 तसेच आपल्या घरी कूलर असेल तर  आठवड्यातून एकदा  कुलर मध्ये असलेले  पाणी बदलावे अशा प्रकारची काळजी घेण्यात यावी

आजारांमध्ये आपण  शक्य होईल तेवढा आराम करावा शरीराला अशा प्रसंगांमध्ये आरामाची गरज असते

डासांमुळे हा आजार पसरत असल्यामुळे डासांपासून आपले संरक्षण कसे करता येईल याकडे लक्ष द्यावे त्याचबरोबर रुग्णांनी आराम करावा या आजारावर प्रतिजैविके उपलब्ध नाहीत म्हणून आपल्या आयुर्वेदामध्ये यावर खात्रीशीर  उपाय आहे 

आजारामुळे जे शरीरात बदल होतात उदाहरणार्थ रक्तदाब कमी होतो लिव्हर फेल होते प्लेटलेट्स कमी होतात आणि त्यामुळे रुग्णाचा मृत्यू होऊ शकतो तर आपल्याला ही कारणे कमी करता आली तर खूप चांगले 

डेंग्यू पासून निश्चित रुग्ण बरा होऊ शकतो म्हणूनच आयुर्वेदामध्ये अशा रुग्णाला दिवसातून दोन-तीन वेळेस गुळवेलीचा काढा द्यावा तिच्यामुळे प्रतिकार शक्ती  वाढते गुळवेल ही वनस्पती सर्व आजारावर रामबाण औषध आहे सर्व तापावर हिचा उपाय केला जातो म्हणून प्रतिकार शक्ती वाढवणे मध्ये गुळवेल चे कार्य फार महत्त्वाची आहे म्हणून रुग्णाला गुळवेलीचा काढा देणे हितकारी असते

त्याचबरोबर पपईच्या पानांचा रस प्लेटलेट्स वाढवतो म्हणून पपईच्या पानांचा रस देखील द्यावा या प्रयोगामुळे फार लवकर प्लेटलेट्सची संख्या वाढून येते पपई इ खाल्ली असता प्लेटलेट्स वाढू शकतात  रसयुक्त पपई फळे व फळांचे ज्यूस सेवन करावे पुरेशा प्रमाणात द्रव्य घ्यावे पाण्याची कमतरता भासू नये ज्यामुळे प्रतिकारशक्ती वाढण्यास मदत होईल व अशक्तपणा जाणार नाही

शेळीचे दूध हे देखील  फार उपयुक्त असते रुग्णाला द्यावे यामुळे रुग्णांची परिस्थिती सुधारते आणि रुग्ण पुन्हा स्वस्थ होऊ शकतो‌ तेव्हा हा उपाय केल्याने रुग्णाला लवकरात लवकर आराम मिळतो 

डेंग्यू झालेल्या व्यक्तीस आपल्या जीवनशैलीत बदल करावा लागेल हार शैलीत बदल करावा लागेल मन शांत व सहनशील ठेवावे लागेल

तेव्हा  वरील सर्व उपाय आपण  निश्चित करायला हवे  विशेषतः डेंग्यूच्या विषाणूला आपले शरीरच  त्याच्याशी लढून मारते  पण तोपर्यंत  त्याला सहाय्यक म्हणून ही औषधे आपण  घ्यायला हवेत 

तेव्हा हे सर्व उपाय  आपण अवश्य करून बघा पण मित्रांनो आपल्या फॅमिली डॉक्‍टरांच्या मार्गदर्शन किंवा सल्याने हा उपाय करा व आपले आरोग्य सांभाळा

तेव्हा ही माहिती आवडली असेल किंवा या आजारासंबंधी आपल्या काही प्रतिक्रिया असतील तर नक्कीच कमेंट करा नमस्कार

काविळीचे दुष्परिणाम प्रतिबंधात्मक लसJaundice

काविळीचे दुष्परिणाम व प्रतिबंधात्मक लस/Jaundice 

       काविळीचे दुष्परिणाम

काविळीचे दुष्परिणाम

    कावीळ म्हटलं  की आपल्याला आठवतं आजारी व्यक्तीचे पिवळे डोळे तसेच त्याची नखे  त्याची त्वचा हे सर्व बघितल्यानंतर आपण अनुमानाने ठरवतो की या व्यक्तीला कावीळ झालेली आहे डोळ्यांचा पांढरा भाग  पिवळा झालेला दिसतो  हाता पायाची त्वचा पिवळी पडते  शरीर पिवळे पडते याचे महत्त्वाचे कारण म्हणजे आपल्या रक्तामध्ये बिलिरुबिन चे प्रमाण वाढणे पित्ताचे प्रमाण वाढणे तो पदार्थ  रक्तात साठून राहणे त्याचा कलर पिवळा असतो  त्यामुळेच  आपल्या विष्ठेचा  रंग  पिवळा असतो  पण  जेव्हा हा पदार्थ प्रमाणापेक्षा जास्त तयार होतोे तेव्हा कावीळ होते किंवा त्याला भूक लागत नाही अन्नावर वासना उडते कावीळ मध्ये किंवा  कावीळ झाल्यानंतर उलटी मळमळ अशा प्रकारचे काही ही लक्षणे आढळतात आणि ही लक्षणे काही प्रमाणात बरोबर आहे पण मित्रांनो ही लक्षणे जाणून देखील आपण  त्याकडे दुर्लक्ष केले तर त्याचा फार गंभीर परिणाम होऊ शकतो विशेषतः हा रोग कुठल्याही औषधाने बरा होत नाही म्हणजे काविळीचा विषाणू सहजासहजी मरत नाही  पण काही दिवसांनी तो तो आजार आपोआप बरा  होतो काविळीच्या आजारांमध्ये आजारी व्यक्तीला भूक लागत नाही  म्हणून त्याला उसाचा रस पाजणे सूप फळांचे ज्यूस  नारळ पाणी  यासारखे पदार्थ  आहार  कावीळ मध्ये  चांगली असतात पाणी भरपूर पिणे त्यामुळे शरीरातील विषाक्त पदार्थ बाहेर टाकले जातात कावीळ मध्ये गुळवेल काढा वगैरे चांगला असतो रुग्णाला शक्यतो विश्रांतीची फार गरज असते काही काळ विश्रांती घेतल्याने रुग्ण आपोआप बरी देखील होतात काविळीच्या आजारात क्वचितप्रसंगी रुग्ण दगावतो तरीदेखील आपण योग्य ती सावधानता घ्यायला हवी  सावधानता घ्यायला  हवी विशेषतः 

काविळीचे काय काय दुष्परिणाम होतात ते आपण बघूया

    1) काविळीमध्ये खूप अशक्तपणा येतो अंगदुखी भूक लागत नाही जेवण जात नाही मळमळ होते ताप येतो अशा व्यक्तीला आजार जर जास्तच बळावत गेला तर बेशुद्धी येणे चक्कर येणे किंवा क्वचित प्रसंगी रुग्ण दगावण्याची पण  शक्यता असते अशा वेळेस रुग्णाला ताबडतोब डॉक्टर कडे इलाज करायला पाठवावे

   2) दूषित पाण्यामुळे हा आजार पावसाळ्यात पसरतो तसेच रक्त संसर्गामुळे देखील म्हणजेच दूषित इंजेक्शनमुळे देखील हा आजार पसरतो B, Cआणि D या प्रकारातली कावीळ रक्तातून पसरते किंवा लैंगिक संबंधातून पसरते आणिA व E प्रकारातील कावीळ ही ही तोंडावाटे पसरते दूषित अन्न पाण्या मार्फत  दुसऱ्या व्यक्तींपर्यंत हे विषाणू पोहोचतात

    4) हा आजार सांसर्गिक असल्यामुळे लैंगिक संबंध या काळात न ठेवणेे हिताचे असते शक्यतो लैंगिक संबंध टाळावाचे रक्तातील बिलीरुबिन चे प्रमाण वाढल्यामुळे ते त्वचेखाली साठवून राहते आणि आणि त्वचेला खाज येते

   6) जलोदर यकृताला सूज येते असा देखील  त्रास होऊ शकतो यकृताचे काम बिघडून जाते पोटात पाणी साठते स्त्रियांसाठी तर गर्भरपणात अधिक अवघड होऊन बसते गर्भपात करणे देखील गरजेचे होऊन  बसते या परिस्थितीमध्ये म्हणजे यकृताची परिस्थिती गंभीर झाली असता दारू पिणे अतिशय घातक होऊ शकते दारू यकृताला अत्यंत घातक होऊ शकते म्हणून रुग्णाने आवश्यक ती दक्षता घ्यायला पाहिजे यकृताची स्थिती फार नाजूक झालेली असते कावीळ म्हणजे यकृताची परिस्थिती नाजूक होणे खराब होणे आकुंचन पावणे अशा प्रकारची यकृताची स्थिती होते

    7) काविळीमध्ये तेलकट आंबट पदार्थ वर्ज करावे नाहीतर आजार आणखीन बळावतो म्हणून पचायला जड गोड  असे अन्नपदार्थ टाळावेत जर हळूहळू भूक लागत असेल ताप कमी झाला असेल चेहऱ्यावरचा पिवळेपणा कमी कमी होऊ लागला असेल लघवीचा पिवळा रंग बदलत असेल तर कावीळ बरी होत आहे असं समजावे

    8) कधीकधी सलाईन लावून पण उपयोग होत नाही

प्रतिबंधात्मक लस

         काविळीमध्ये प्रतिबंधात्मक लस देखील उपलब्ध आहे तीन ते चार वर्षापर्यंत प्रतिबंध करता येतो परंतु ती फार महागडी असते पण बालपणात बऱ्याच अंशी या विषाणूंचा संसर्ग होऊन गेलेला असल्यामुळे तिचा फारसा उपयोग होत नाही एकदा हा आजार झाल्यानंतर सहसा परत होत नाही अ प्रकारच्या विषाणूंचा आजार बालपणात होतो इ प्रकारच्या विषाणूमुळे शक्यतो तरुण व प्रौढ व्यक्तींना आजार होतो व शक्यतो परत होत नाही
   

     काविळीवर आधुनिक शास्त्रात काहीही औषध नाही किंवा त्याचा उपयोग नाही मात्र आयुर्वेदिक औषधांमध्ये बरेच उपाय केले जातात भुई आवळा या वनस्पतीचे रस किंवा तूप आरोग्यवर्धिनी च्या गोळ्या यासारखे उपाय केले जातात उसाचा रस या आजारात परिणाम कारक ठरतो कारण जेवण जात नसल्यामुळे अशक्तपणा येतो

उकळून गार केलेले पाणी प्यावे तिखट मसाले दार पदार्थ वर्ज्य करावेत

  सामान्यतः आपल्याला काविळ  झाली आहे की नाही
याची टेस्ट करून घ्यावी सामान्यतः काही सोपे उपाय करूनही हे समजते आपल्या लघवी चा रंग पिवळा आणि त्यावर फेस जमा होऊन तो पिवळा दिसत असेल तर कावीळ असू शकतो यकृताची तपासणी करून किंवा रक्ताची तपासणी करून घ्यावे कोणत्या प्रकारची आहे हे जाणून घेतले जाते यकृताला काही सूज वगैरे आली आहे का हे देखील जाणून घेतले जाते

    
        मित्रांनो कावीळ वेळ हा संसर्गजन्य आजार असल्यामुळे शक्यतो आपल्या आजूबाजूची स्वच्छता ठेवणे अन्नपदार्थांची स्वच्छता ठेवणे दूषित पाणी न पिणे उघड्यावरचे किंवा रस्त्यावरचे अन्न न खाणे बाहेरून घरी आल्यानंतर  हात-पाय स्वच्छ धुणे  साबणाने स्वच्छ करणे इत्यादी काळजी घेतली तरीदेखील हा आजार होत नाही तेव्हा मित्रांनो ही माहिती कशी वाटली त्याविषयी आपले मत नक्कीच शेअर करा नमस्कार

  यासंदर्भात आपण आणखीन काही लेख वाचू शकता आपल्या या ब्लॉग मध्ये

कावीळ(Jaundice) म्हणजे काय ?कावीळ ,कारणे, लक्षणे पथ्य-अपथ्य व घरगुती उपाय 

 मित्रांनो काविळीच्या आजारांमध्ये आपण सर्वांनी योग्य ती दक्षता घ्यावी विशेष म्हणजे  आम्ही सुचवलेले  विविध उपाय  करण्याअगोदर  आपल्या प्रकृतीनुसार  आपल्या फॅमिली डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाने किंवा सल्ल्याने उपाय करावी याचबरोबर मित्रांनो आरोग्यासंबंधी नवीन लेख आपण या ब्लॉगवर  बघु शकता आपला अभिप्राय आपण खालील कमेंट बॉक्समध्ये निश्चित नोंदवू शकता नमस्कार

कावीळ(Jaundice) म्हणजे काय कारणे लक्षणे पथ्य-अपथ्य घरगुती उपाय

काविळीचा रोग

       मित्रांनो कावीळ म्हणजे यकृताचा आजार जेव्हा त्वचा आणि डोळ्यांमधील बाह्य पांढरा भाग रक्तातील पित्ताचे प्रमाण वाढल्याने पिवळसर दिसू लागतो तेव्हाही हे कदाचित यकृताची लक्षण समजून घ्यावे . 

पांढरी पिवळी  असे तिचे प्रकार  लक्षणानुसार पडतात संस्कृत मध्ये काविळीला  'कामला 'असे म्हणतात. तर ग्रीक भाषेमध्ये काविळीला 'एक्टेरस' म्हणजे पिवळा या अर्थाने शब्द वापरतात विशेषतः कावीळ ही एक स्थिती आहे हा आजार फार भयंकर नसला तरीपण त्रासदायक आरोग्यास गंभीर देखील  होऊ शकतो .कावीळ विशेषता विषाणूमुळे होतो काही आजाराच्या यकृतावरील दुष्परिणामांमुळे देखील हा आजार होतो. इंग्रजीमध्ये हेपाटायटीस असे काविळीला संबोधतात

        यकृताची काम असते पित्त बनविणे व निर्माण झालेले पित्त मालिकेमधून आतड्यांमध्ये लहान आतड्यामध्ये सोडणे आपल्या शरीरातील सर्व पदार्थ यकृता मधुन विघटन होऊन येतात म्हणजे एक प्रकारे यकृत हा  रसायनांचा कारखानाच म्हटलं पाहिजे शरीरातील रक्तामधील रसायनांवर यकृत प्रक्रिया करते व आपल्याा बाह्य पदार्थावर प्रक्रिया करून जे काही अवशेष शिल्लक राहते ते पित्ता वाटे शरीराबाहेर येते
यामध्येच एक पिवळ्या रंगाचा पदार्थ असतो ज्याचे नाव बिलीरुबिन .

Jaundice

    हे बिलीरुबिन हिमोग्लोबिन च्या विघटनानंतर तयार होते आणि हे बिलीरुबिन बाहेर पडले नाही तर ते साठून राहते आणि त्याला पिवळा रंग येतो बिलिरुबिन चे रक्तातील प्रमाण 0.2 मि ग्रॅम/ 100 मिली पासून 1.2 मि ग्रॅम /शंभर मिली असते हे प्रमाण वाढून तीन मिलिग्रॅम /100 मिली झाले म्हणजे त्वचा आणि डोळ्यामधील पांढरा भाग पिवळा दिसायला लागणे म्हणजे काविळ होय काविळीचे निदान मूत्र परीक्षणाद्वारे किंवा रक्त चाचण्या द्वारे करतात. कावीळ जशी जशी आपल्या शरीरात पसरत जाते तस-तशी शरीराची त्वचा पिवळी होऊ लागते बिलिरुबिन चे प्रमाण वाढते व लाल रक्तपेशींचे प्रमाण घटत जाते त्यामुळे त्वचा पिवळी होऊ  लागते डोळे व नखे पिवळी दिसू लागतात

काविळ म्हणजे काय कावीळ कशामुळे होतो?

1 तिखट आंबट खारट व उष्ण पदार्थांचे सेवन करणे 

2 मांसाहार मद्यपान धूम्रपान करणे

3 दूषित पाणी व शिळे अन्न सेवन करणे रस्त्यावरचे उघडे अन्न सेवन करणे

4 रक्तातील बिलीरुबिन चे प्रमाण वाढणे यामुळे कावीळ होऊ शकते

5 पित्त मार्गात आलेल्या अडथळ्यामुळे यकृतात साठवून ते रक्तात उतरते यामुळे कावीळ होते.

6 काविळीचे दुसरे कारण रक्त संसर्ग यामध्ये काविळीचे विषाणू रक्ताद्वारे दुसऱ्याच्या शरीरात प्रवेश करणे उदाहरणार्थ कावीळ झालेल्या व्यक्तीच्या शरीरातील इंजेक्शनची सुई इंजेक्शनच्या सुया तसेच रक्त संपर्क यामुळे हा धोका उद्भवतो या प्रकारच्या काविळीमध्ये यकृत कमजोर होते व हा आजार गंभीर असतो यासाठी प्रतिबंधात्मक लस टोचण्यात येते म्हणून कावीळ असलेल्या व्यक्तीशी संपर्क येऊ न देणे हे अत्यंत महत्त्वाचे असते

अति प्रमाणात दारूचे सेवन करणे यामुळेदेखील यकृत खराब होऊ शकते 35% काविळ होण्याचे प्रमाण हेच असू शकते दारू सेवन करण्याचे  व्यसन असल्यामुळे  हे लोक  कितीही समजावले तरी  दारू पिणे सोडत नाही  व  त्यामुळे यकृत खुप नाजुक होते व यकृताची परिस्थिती बिघडते यकृत काम करत नाही त्यामुळे पोट बिघडणे पोट फुगणे पोटात पाणी होणे वजन कमी होणे अशक्तपणा येणे  उलटी होणे  रक्ताच्या उलट्या होणे मुत्रपिंड व्यवस्थित  काम  न होणे  मूत्रपिंडावर ताण येणे तर दुसरे हेपिटायटीस बी व हिपॅटायटीस सी व इतर संसर्गजन्य कारणामुळे हा कावीळ होऊ शकतो

काविळीची लक्षणे काय?

1 काविळी मध्ये आपले नखे मूत्र व डोळे पिवळे दिसणे लघवीला पिवळी होणे काविळीचे प्रमाण वाढले असता लघवी लालसर पिवळी दिसते डोळ्याचा पांढरा भाग पिवळा दिसायला लागतो

Jaundice

2 काविळी मध्ये भूक न लागणे व शौचास साफ न होणे

3 रुग्णास ताप येतो काही करण्यास मन लागत नाही

4 काविळ झालेल्या व्यक्तीला खाज येणे उलटी होणे यकृताला सूज येणे अशा प्रकारची काही लक्षणे दिसून येतात

5 शौचाला गेल्यानंतर शौच याचा रंग पांढरा फिका दिसतो

6 कावीळ हे यकृत विकृतीच लक्षण आहे आणि आणि दुसरे म्हणजे काविळीमध्ये रक्तामधल्या तांबड्या रक्तपेशी चे प्रमाण घटण्याचे प्रमाण वाढते

7 कावीळ झालेल्या व्यक्तीची झोप कमी होते मानसिक त्रास वाढतो

8 उलट्या होणे मळमळ होणे हा त्रास वाढू लागतो हा त्रास अधिक प्रमाणात जाणू शकतो

9 काविळीमध्ये खूप अशक्तपणा जाणवतो ताप येतो अंग कण कण करणे

10 आजारी व्यक्तीचे वजन कमी होते पातळ शौचाला होते

तेव्हा अशा प्रकारे हे काही काविळीची प्रमुख लक्षणे आहे

 

कावीळ वर घरगुती उपाय काय?

Kavil

1प्रथमतः आहारात बदल करणे व पुष्कळ विश्रांती घ्यावी काविळ झालेल्या व्यक्तीला अशक्तपणा येतो त्यामुळे व्यक्तीला विश्रांतीची खूप गरज असते

2 एरंडाच्या कोवळ्या पानांचा रस दोन चमचे व एक कप गाईचे दूध एकत्र करून अनशापोटी दोन वेळा काही दिवस घ्यावे

3 फळांचा रस व फलाहार घ्यावा वरण-भात भाजी असा आहार करावा उघड्यावरचा रस्त्यावरचा पदार्थ किंवा अन्न सेवन करू नये

4 पचण्यास हलके अन्न घ्यावे व जडान्न न घ्यावे मांंस मटन पचायला जड अन्न टाळावे

5 मुळ्याच्या पानांचा रस मोठ्या माणसांसाठी 3 कप अनशापोटी काही दिवस घ्यावा सतत दहा दिवस घ्यावा

6 अनेक औषधी गुणधर्मांनी युक्त गुळवेल-
गुळवेल ला संस्कृतमध्ये अमृता म्हणतात कारण खरोखर ही अमृता सारखी गुणकारी आहेत  काविळीच्या तापात गुळवेल चूर्ण कोमट पाण्यातून घेतली असता घाम येऊन ताप बरा होतो कोणत्याही ज्वरात गुळवेलीचा काढा द्यावा
काढा करताना ओली गुळवेल घ्यावी त्याच्या अर्धा लिटर पाण्यामध्ये  एक अष्टमांश राहील  इतका काढा करून घ्यावा

7कावीळ झालेल्या व्यक्तींनी पाणी नेहमी उकळून गार केलेले पाणी प्यावे

8 काविळीमध्ये उसाचा रस घ्यावा ताक व ग्लुकोज युक्त पाणी सेवन करावे

काविळीमध्ये पथ्य काय

1 उकळून थंड केलेले पाणी प्यावे दूषित पाणी पिऊ नये व भरपूर पाणी प्यावे ज्यामुळे शरीर हायड्रेट राहणार नाही व शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर पडण्यास मदत होईल

2 आहारामध्ये तांदळाची भाकर ,दुधी भोपळा ,पडवळ, कारले, कोहळा ,मुगाचे वरण, नारळ पाणी ,मनुका ,पालेभाज्या ,फळांचा रस ,द्राक्ष इत्यादींचा समावेश करावा.

3 सूप आणि ज्यूस  कावीळ झालेल्या व्यक्तीने  सेवन करावे तसेच नारळ पाणी नारळात भरपूर पोषकतत्वे व अँटी अँक्सीडेंटस असतात त्यामुळे नारळ पाणी घ्यावे तसेच प्रोटीन युक्त् आहार घ्यावा भरपूर फायबर युक्त आहार घ्यावा ज्यामुळे शरीरातली विषाक्त पदार्थ बाहेर पडण्यास मदत होते प्रोटीन विटामिन्स व मिनरल युक्त आहार असावा

काविळीमध्ये अपथ्य काय

1 लिंबू ,लोणचे, पापड मसाला, मसालेदार पदार्थ मांसाहार ,मद्यपान, धूम्रपान ,आंबा, चहा ,कॉफी ,तेलकट-तुपकट ,तिखट पदार्थ टाळणे तसेच जागरण ,मैथुन व दूषित पाणी न पिणे.

       दूषित पाण्याचा पुरवठा हे काविळ पसरण्याचे प्रमुख कारण असते खरे पाहता कावीळ साधारणपणे पावसाळ्यात होते कारण कारण पावसाळ्यामध्ये पाणी अनेक प्रकारे दूषित होते किंवा एकमेकांमध्ये मिसळते त्यामुळे ते पाणी दूषित होण्याचा धोका जास्त असतो
    
    अशाप्रकारे मित्रांनो काविळीच्या आजारांमध्ये आपण सर्वांनी योग्य ती दक्षता घ्यावी याचबरोबर स्वच्छता पूर्वक आपल्या अंगी आरोग्यपूर्ण सवयी स्वतःला लावून घ्याव्यात

तेव्हा आपल्याला हा लेख कसा वाटला की कमेंट  मध्ये नक्कीच लिहून कळवा वरील  उपाय करत असताना  आपल्या फॅमिली डॉक्टरांचा सल्ला अवश्य घ्यावा  आपापल्या प्रकृतीनुसार  डॉक्टरांचे मार्गदर्शन जरूर घ्यावे व असेच आरोग्यासंबंधी आमचे नवीन लेख आपल्याला या ब्लॉगवर बघायला मिळतील तसेच या लेखासंबंधी आपल्या काही सूचना प्रतिक्रिया असतील तर आम्हाला प्रतिक्रिया द्यावी नमस्कार

सर्दी का होते कारण लक्षणे उपाय

सर्दी का होते कारण लक्षणे उपाय

 

मित्रांनो सर्दी होणे हा  एक सामान्य आजार आहे सर्वसाधारणतः हा आजार आपल्या शरीराची प्रतिकार शक्ती कमी झाल्यामुळे देखील होऊ शकतो किंवा प्रकृतीमध्ये झालेल्या बदलाने हमखास  होतो उदाहरणार्थ एक ऋतू बदलला की  दुसर्‍या ऋतूची  चाहूल लागली की त्यामुळे वातावरणात झालेल्या बदलामुळे शरीरात देखील बदल होतात आणि त्यामुळे सर्दी सारखा आजार किंवा लक्षणे जाणवतात हा आजार लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांनाच होऊ शकतो आणि त्यामध्ये फार काही  घाबरण्यासारखे नसते 

सामान्य घरगुती उपाय यापासूनही या आजारावर आराम मिळतो पण आपण आजच्या मॉडर्न युगामध्ये थोडेसे लक्षण दिसले तरी लगेच डॉक्टर कडे जातो पण ठरलेल्या वेळेमध्ये हा आजार आला तसा निघूनही जातो म्हणून  या आजाराकडे फार गांभीर्याने घेण्यासारखं नाही उलट  आपल्या शरीराची  स्वच्छता मात्र होते .

सर्दी हा आजार नेहमीच्या ऋतूनुसार कमीत कमी आठ ते पंधरा दिवस राहतो त्यातही सुरुवातीला फक्त नाकातून पाणीच वाहते नंतर डोके दुखू लागते डोके जड पडते फटफट करते त्यानंतर हळूहळू सर्दी घट्ट होऊ लागते सर्दी पिवळसर व पु युक्त होऊ लागते सर्दीमुळे कान बंद होऊ लागतं श्‍वासोच्छ्वास घेण्यास त्रास होऊ लागतो पिवळसर पदार्थाचा दुर्गंध  सुटतो त्यानंतर हा चिकट पिवळसर पदार्थ वाळून त्याचा पापुद्रा तयार होतो त्यालाच आपल्या भाषेमध्ये मेकुड म्हणतात

हवेतील प्रदूषणामुळे धूळ कचरा कीटकनाशके पेस्टिसाइड बुरशीनाशके यामुळे देखील सर्दी होऊ शकते व ती क्षणिक असते म्हणून अशा प्रकारची सर्दी होण्यापासून आपल्याला काय उपाय करता येईल ते केले पाहिजे उदाहरणार्थ मोकळ्या हवेत विहार करणे कीटकनाशके पेस्टिसाइड बुरशीनाशके यांच्यापासून स्वतःचा बचाव करणे जिथे खूप कचरा दुर्गंधीयुक्त वातावरण असेल तेथून देखील दूर गेले पाहीजे

मात्र काही लोकांना सर्दीची अलर्जी असते त्यांना कायमच सर्दी झालेली पाहायला  मिळते त्यामुळे अशा व्यक्तींनी त्याकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही जर आपल्याला कायम टाईम सर्दी होत असेल  नाक गळत असेल  तर  मात्र त्याकडे दुर्लक्ष करु नये त्यासंदर्भात तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा औषधोपचार करावे

सर्दी चे कारण

वरील कारण वगळता सर्दी हा विषाणूमुळे याच्याकडून त्याच्याकडे पसरतो हे विषाणू श्वासावाटे एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे पसरतात एका व्यक्तीला झालेली सर्दी त्याच्या संपर्कात दुसरी व्यक्ती आली असता त्याला पण सर्दीचा विकार जडतो संक्रमण होते एक-दोन दिवसात त्याला पण सर्दी झालेली पाहायला मिळते आपल्या कुटुंबात पण हा अनुभव आपल्याला येतो

सर्दीची लक्षणे

सर्दी होण्याच्या अगोदर मित्रांनो आपल्यालाही सर्दीचे काही लक्षणे जाणवतात दिसतात नेहमीच्या सर्दी मध्ये सुरुवातीची लक्षणे सारखीच असतात विषाणूंच्या संक्रमणामुळे ही लक्षणे जाणवतात यामध्ये हे नाका मध्ये खाज येणे नाक घसा कोरडा पडणे शिंका येणे डोके जड पडणे डोळ्यांमध्ये जळजळ होणे आणि नाकातून पाण्यासारखा श्राव मोठ्या प्रमाणात होऊ लागणे बारीक ताप जाणवणे डोकेदुखी तीव्र स्वरूपाची होणे भूक न लागणे ही लक्षणे स्वाभाविकपणे जाणवतात आणि तीन चार दिवसानंतर आपोआप ही लक्षणे कमी होतात आणि नाकातून गळणारे पाणी हळूहळू घट्ट होते नंतर पुढे पु युक्त   बनने अशी काही नेहमीच्या आजारांमध्ये लक्षणे दिसतात

सर्दी वर उपाय - उपचार

कधी कधी  सर्दी वर लंघन करणे  किंवा उपवास केल्याने ही  बरी होऊ शकते एका ऋतूतन दुसऱ्या ऋतूत संक्रमण करताना  म्हणजे समजा पावसाळा संपून हिवाळा सुरू होतांना किंवा हिवाळा संपून उन्हाळा सुरू होताना  सर्दी  होते  तेव्हा फार भिण्याचे कारण नसते  अशी सर्दी जशी येते तशी निघूनही जाते  व शरीर स्वच्छ  होते  काही बदल होणे हे  आपल्यासाठीच योग्य असते 

जलनेती चा प्रयोग

कायम काय होणाऱ्या सर्दी साठी हा उपयोग उपयोग करावा कोमट मिठाच्या पाण्यात किंवा पाण्याने नाकाच्या अंतर्भागाची स्वच्छता केली जाते यालाच आपण जलनेती प्रयोग म्हणतो थोडे कोमट मिठाचे पाणी करून नंतर हे पाणी थोडे थोडे चालू असलेल्या नाकपुडी मधून आत मध्ये सोडावे शासन श्वास तोंडाने चालू ठेवावा म्हणजे हे पाणी दुसऱ्यां नाकपुडी मधून बाहेर चालू होते त्यानंतर पुन्हा दुसऱ्या नाकपुडीने हाच प्रयोग करावा यामुळे घाण बाहेर पडायला सुरुवात होते व आतील स्वच्छता होते वाकून उभे राहिले असता पाणी घशात जात नाही नाकपुडीद्वारेच बाहेर येते फक्त मीठाचे प्रमाण अति खारट करू नये नाहीतर नाकात वेदना होतात

नाकामध्ये गावरान गाईच्या तुपाचे  एक किंवा दोन थेंब टाकावे किंवा नसेल तू तर खोबरेल तेल एक दोन थेंब टाकावे त्यासाठी उताणे झोपून पाठी खाली उशी ठेवून हा प्रयोग करावा डोके खाली करून हा प्रयोग केला असता सर्दी मध्ये आराम मिळतो

विषाणूयुक्त सर्दी साठी औषधे नाहीत ही सर्दी काही कालावधीसाठी असल्याने फक्त काही लक्षणे बघून त्यावर उपचार करता येतात उदाहरणार्थ ताप डोकेदुखी नाकातून पाणी गळणे अंग ठणकणे यासाठी त्या लक्षणानुसार औषधोपचार करता येतो सर्दी कायमची बंद करता येत नाही वारंवार होणाऱ्या सर्दी साठी कान नाक घसा तज्ञांकडे दाखवावे

सर्दी वर घरगुती उपाय

मित्रांनो सर्दी वर घरातीलच काही उपाय करूनही सर्दी थांबते पण आपण बाहेरून आल्यानंतर हात पाय स्वच्छ धुतले पाहिजे साबणाने धुतले पाहिजे त्यामुळे विषाणू पासून होणारी सर्दी ला प्रतिबंध होईल

हळद

आयुर्वेदामध्ये हळदीला खूप महत्त्व आहे हळद हि  भरपूर गुणांनी  उपयुक्त आहे हळद ही आयुर्वेदिक  अँटीसेप्टीक आणि अँटी बॅक्टेरीयल आहे अशा हळदीमध्ये मग थोडसं गुळ  व थोडीशी हळद  एकत्र करून त्याच्या गोळ्या बनवा  व त्या सेवन करा  त्यामुळे  कफ खोकला  सर्दी वर आराम मिळतो.

आलं 

आलं हे थोडं तिखट युक्त  गुणाची असते  गुणधर्माचे  असते आल्याचा चहा करून पिणे  अनेक उपयुक्त गुणधर्मांनी आलं परिपूर्ण आहे कफ आणि सर्दीच्या त्रासापासून सुटका करण्यासाठी आलं उपयोगात आणावे. याने देखील सर्दी मध्ये आराम मिळतो

लिंबू 

 लिंबामध्ये  सी-व्हिटॅमिन आरोग्यासाठी उपयुक्त असते. तसेच लिंबामुळे प्रतिकारशक्ती वाढण्यास मदत होते. त्यामुळे वारंवार होणारी सर्दी आणि कफ कमी होतो

लसूण 

आपल्या स्वयंपाक घरात  लसूण हा लागतोच  अशा लसणाच्या  चार-पाच पाकळ्या  सर्दी  खोकला असेल तर खावा  त्यामध्ये  आरोग्यासाठी  उपयुक्त गुण आहेत

 कांदा

कांदा  आता हा जीवनावश्यक वस्तू  म्हणून  आपल्या रसोई किंवा स्वयंपाक घरांमध्ये असतोच  अशा कांद्याच्या रसामध्ये मध मिसळून अनशापोटी सेवन करावे यामुळे देखील सर्दीच्या आजारांमध्ये आराम मिळतो

लवंग

लवंग ही तिखट गुणधर्माची असते कपभर पाण्यात चार-पाच लवंगा टाकून ज्या उकळून घ्याव्या त्यात कोमट झाल्यावर त्यात  अर्धा लिंबू पिळून एक चमचा मध टाकून  पिणे यामुळे सर्दी आजारांमध्ये आराम मिळतो

मोहरीचे तेल 

  मोहरीच्या तेलामध्ये चार-पाच पाकळ्या लसुन टाकून ते उकळून घ्यावे व कोमट झाल्यावर छातीवर व पायाला तळव्यांना मालिश करावी त्यामुळे छातीत साचलेला कफ मोकळा होऊ लागतो

तुळस

तुळस ही आरोग्य वाढवणारी वनस्पती प्रत्येकाच्या अंगणात असावी तिच्यामुळे ऑक्सिजनची लेव्हल वाढते अशा तुळशीच्या पानांचा काढा करून प्यावा त्यामुळे सर्दी या आजारावर  आराम मिळतो

हळद आणि दुध 

आणि गरम केलेल्या दुधात रात्री झोपण्यापूर्वी हळद आणि दुध द्यावे गरम दुधामध्ये अर्धा ते एक चमचा हळद टाकून हलवून सेवन करावे आराम मिळतो

पुरेशी विश्रांती

आपल्याला सर्दीची लक्षणे दिसू लागल्यानंतर आपल्या शरीराला  आरामाची गरज असते  म्हणून अशावेळी  शरीराला पुरेशी विश्रांती घेतल्याने ही आराम मिळतो

मीठ आणि पाणी 

मीठ आणि कोमट पाण्याच्या गुळण्या करणे यामुळेही आराम मिळतो तेव्हा मित्रांनो वरील माहिती आपापल्या आपल्या शरीर प्रकृतीनुसार फॅमिली डॉक्टरांच्या सल्लामसलततिने व मार्गदर्शनाने प्रयोग करावा आपल्याला ही माहिती कशी वाटली ते आपला अभिप्राय  आम्हाला नक्कीच कळवा नमस्कार  

डोकेदुखीची प्रकार कारण व उपाय/headache

डोकेदुखीची प्रकार कारण उपाय/headache

डोकेदुखी

नमस्कार मित्रांनो डोकेदुखी एक निश्चित आजार नसतो सर्वसामान्यपणे डोकेदुखी  ही  किरकोळ  आजार  म्हणून   संबोधली जाते. त्यामुळेच काही घटका डोकेदुखी त्रासदायक असते नंतर आपोआप ती समस्या नाहीशी होते किंवा काही मेडिसिन घेऊनही उदाहरणार्थ (अस्पिरिन) डोकेदुखी वर मात करता येते पण  या गोष्टींची सवय लागता कामा नाही पण जर  ह्या गोळ्या घेऊन देखील  डोकेदुखी राहत नसेल  तर तर ते गंभीर आजाराचे लक्षण असू शकते त्यासाठी निदान होणे आवश्यक असते 

आज डोकेदुखीची समस्या खूप लोकांना सतावते आहे काही लोकांना तर डोकेदुखी ही अनेक आजारांची  लक्षण म्हणून  पुढे येत आहे तर काही आजारांमध्ये डोकेदुखी हे त्या आजाराची प्रारंभिक स्थिती दर्शवते तर काही वेळेला डोकेदुखी हाच आजार  असतो

Headeche

      या सर्व प्रक्रियांमध्ये ज्या व्यक्तींचे डोके दुखते  त्यांची ची व्यथा खरोखर विचित्र असते डोकेदुखी मध्ये देखील खूप प्रकार आहेत त्यात प्रामुख्याने पुढील प्रकार पडतात

डोकेदुखी चे प्रकार

1 अर्धशिशी

    या डोकेदुखी मध्ये अर्ध डोकं दुखतं किंवा रुग्णांना अर्धशिशी च्या अगोदर काही लक्षणे जाणवतात किंवा सूचनाच मिळते उदाहरणार्थ डोळ्यांसमोर अंधारी येणे मळमळ उलटी होणे प्रकाश  सहन न होणे त्यानंतर कित्येक  वेळ अर्ध डोकं दुखतं डोकेदुखीची वेदना खुप भयंकर असते

2 कपाळा समोरच दुखते

या प्रकारच्या डोकेदुखी मध्ये फक्त डोक्याच्या समोरची बाजू दुखत असते

3 डोके थांबून थांबून राहून-राहून दुखणे

या प्रकारच्या डोकेदुखी मध्ये काही वेळा सलग डोके दुखते पुन्हा थांबते पुन्हा डोकेदुखी सुरू होते अशाप्रकारे डोके दुखत असते

4 डोक्याचा काही भाग दुखणे

डोक्याचा फक्त काही ना काही भागच दुखणे

5 आजारामुळे होणारी डोकेदुखी
    मेंदूज्वर किंवा मेंदूआवरण दाह, तसेच मेंदू-हिवताप,  कर्करोग - मेंदूतल्या गाठी ,इजा - मार ,डोळा-कान, दात, मान, इ. अवयवांशी संबंधित डोकेदुखी , डेंगू, अतिरक्तदाब, काचबिंदू,  मेंदूच्या चेतांशी निगडित डोकेदुखी,  

      कारण काय

1 कधीकधी एखाद्या गर्दीच्या ठिकाणी खूप गोंगाट असतो बस एवढ्या कारणाने देखील डोके दुखू शकते

2 काही व्यक्तींना दिवसभर उन्हातानात परिश्रम करावे लागत  उन्हामुळे अति  उन्हात अति परिश्रम हेदेखील डोकेदुखीचे कारण होऊ शकते

3 मानसिक श्रम, खूप चिंता करणे क्रोध करणे रागावणे -तनाव , यामुळेही डोके दुखू शकते कौटुंबिक कलह  घरातील वातावरण गोंगाट अशांतता यासारखी असंख्य कारणे असू शकतात व त्यामुळे डोके दुखू शकते

4 रात्री जागरण करणे वेळच्या वेळी न झोपणे कधीकधी जेवण झाल्यावर लगेच झोपणे  किंवा  अंघोळ करण्याच्या अगोदर जेवणे अशाप्रकारे  उलट सुलट  सवयी  अति तिखट चमचमीत आम्लता वाढवणारे पदार्थ खाणे यामुळे पित्तप्रकोप होतो  व हेही कारण डोकेदुखीला पुरेशी असते

5 एखादे व्यसन जडले व्यसनामुळे  एकाच जागी खूप वेळ बसून राहणे असेल तरीदेखील डोकेदुखीचा त्रास होऊ शकतो आणि जर ती व्यसन किंवा इच्छा पुरी होत नसेल तरीदेखील डोकेदुखी होऊ शकते

6 कधीकाळी डोक्याला मार लागणे किंवा गार हवा वातावरण बदल यामुळेही डोकेदुखी होऊ शकते

7 नोकर पेशा असणाऱ्या व्यक्ती काही काम नसल्यामुळे अति झोप  आळस अपचन वेळचे वेळी न जेवणे हे ही प्रमुख्याने डोकेदुखीस कारण होते

8 सर्दी ताप आला असेल तरी देखील डोकेदुखी  हमखास होते किंवा ते सुरुवातीचे लक्षणच असते

9 कधीकधी डोकेदुखीचे गंभीर  कारण असू शकते मेंदूमध्ये  गाठ असणे हे देखील गंभीर असते त्यास्तव डोकेदुखी  होते

10 आपला रक्तदाब नेहमीच  वाढत असेल  तेव्हा रक्तदाब वाढला असेल तरीदेखील डोके दुखते

11 अनेकदा आपल्या स्नायूंच्या किंवा नसांच्या ताणामुळे दुखापतीमुळे एकाच जागी बसून असल्यामुळे डोके होऊ शकते तेव्हा मानीला दोन्ही बाजूला हलवून किंवा इकडेतिकडे करून झटके मारून देखील डोकेदुखी थांबू  किंवा बंद होऊ शकते नसा मोकळ्या होऊन डोकेदुखी थांबू शकते 

12 डिहायड्रेशन मुळे होणाऱ्या डोकेदुखीमुळे पाण्याचे प्रमाण कमी होते म्हणून रसदार फळांचे सेवन करायला हवे टरबुजाची सेवन करायला हवे पाणीदार फळे खायला हवी जी आरोग्याला उत्तम असतात

13 ऑक्सिजनची कमतरता ही देखील डोकेदुखीचे कारण असू शकते म्हणून निसर्गरम्य वातावरणात फिरून यावे असे केल्याने देखील डोकेदुखी थांबून जाते

14 उत्तम आरोग्यासाठी नियमितपणे प्राणायाम करावा आसने व व्यायाम करावा यामुळे शरीराची हालचाल होऊन रक्ताभिसरण सुरळीत राहते व व आजार दूर राहतात

डोकेदुखी वर घरगुती उपाय काय?

1 आपल्या संपर्क घरात असलेल्या  वेलचीचा उपयोग करावा

2 एक कप कोरा चहा मध्ये आलं मिसळून घ्या त्यामुळे रक्तवाहिन्यांमध्ये सूज कमी होण्यास मदत होते म्हणून आल्याचा चहा पिण्याची सवय लावा नियमित आल्याचा चहा प्या

3 काही लवंगा तव्यावर भाजून घ्या आणि त्याचा ठराविक वेळाने वास घेत जा त्यामुळेही डोकेदुखीत आराम मिळतो

4 लवंग तेल कपाळाला मालिश करा त्यामुळेही आराम मिळतो लवंग तेलात वेदनाशामक गुण असतात

5 भरपूर पाणी प्या पाणी कमी पिल्याने ही डोकेदुखी होऊ शकते पण त्याचा अतिरेक होता कामा नाही

6 लिंबू पाणी घ्या त्यात थोडे मीठ किंवा  सोडा मिसळा   आपल्या शरीरात आम्लाचे प्रमाण कमी किंवा जास्त झाले असेल तर त्यामुळे फायदा होतो जर गॅस मुळे डोके दुखत असेल  तर  निव्वळ लिंबू पाणी घ्या

7 आपल्या घरीच लसुन असतो अशा लसणाची एक कळी रस  पिल्यावर  आराम मिळतो

8 नारळाचे तेल दहा ते पंधरा मिनिटे मालिश केल्याने ही डोकेदुखी थांबते

9 दालचिनीच्या काही तुकड्यांची चूर्ण  घेऊन त्याचा लेप बनवावा व कपाळाला लावा दहा ते पंधरा मिनिटे तसंच ठेवा आराम मिळतो

१० आपल्या अंगणात असलेली तुळस  की खुप रोगांवर  उपयोगी आहे  रोग निवारक अशीही तुळस तुळशीच्या पानांचा रस ही फायदेशीर असतो तुळशीच्या सात आठ पानांचा काढा बनवावा व तो प्यावा

डॉक्टर स्वागत तोडकर यांचा डोकेदुखी वर घरगुती उपाय

          डॉक्टर स्वागत तोडकर यांनी सांगितलेला पेरू चा प्रयोग एक कच्चा पेरू दगडावर  उगळावा व त्याचा लेप कपाळावरती जिथे जिथे  डोके दुखते तिथे लावा आराम मिळतो

    तसेच डोकं दुखत असेल तर डॉक्टर स्वागत तोडकर सांगतात चिमुटभर मीठ जिभेवर घ्यायचं व अर्धा मिनिट शांत बसायचं व नंतर अर्धा ग्लास पाणी त्यावर पिऊन घ्यायचा डोकेदुखी थांबते

  तुळस ही आपल्या अंगणात असते तुळशीचे पाने घेऊन देट काढून टाकावा त्यानंतर मिठाच्या पाण्याने धुऊन टाकावे आणि दोन चार पानांची हाताने चिमटीत पकडून रस काढावा व तो एक-दोन थेंब नाकात टाकून डोके मागे करून झोपावे यानेही ही डोकेदुखी थांबते कारण तुळशीच्या पानात ऑक्सिजनची लेवल वाढवण्याची क्षमता असते अशाप्रकारेेे डॉक्टर स्वागत तोडकर यांनी काही घरगुती उपाय  सांगितलेले आहे हे उपाय अवश्य करून बघावे 

 वरील सर्व उपाय  आपण आपल्या प्रकृतीनुसार  आपल्या तज्ञांच्या  डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच  किंवा मार्ग दर्शनानेच करावा हा लेख आपल्याला कसा वाटला ते हे कमेंट बॉक्समध्ये नक्कीच कळवा तसेच  डोकेदुखी संबंधित  आपल्या काही अभिक्रीया असतील  तर  नक्कीच आम्हाला विचारा  नमस्कार

मुळव्याध फिशरवर उपाय आयुर्वेदिक उपाय

मुळव्याध फिशरवर उपाय आयुर्वेदिक उपाय

Mulvyadh

‌नमस्कार मित्रांनो healthlife ब्लॉग वर आपल्या सर्वांचे स्वागत आहे मित्रांनो आज आपण बघणार आहोत मुळव्याध फिशर या आजारावरती उपयुक्त माहिती

मुळव्याध हा आजार अतिशय भयावह आहे संस्कृत मध्ये मूळव्याध या आजाराला  अर्श म्हटले जाते आयुर्वेदामध्ये आजाराच्या ज्या आठ महाव्याधी सांगितल्या आहे त्यामध्ये मूळव्याध हा एक आजार आहे  यावरून  मूळव्याध ही व्याधी किती  ती भयावह आहे  आहे ते समजते यामुळे मुळव्याध झालेल्या व्यक्ती अतिशय घाबरून जातो  अन्न पाण्यावरची वासना पण उडून जाते मूळव्याध किंवा फिशरच्या त्रासामुळे तो जेवण कमी करतो व त्याच्या परिणाम उलटा होतो त्याला बद्धकोष्ठतेचा त्रास वाढू लागतो आणि मल कडक होऊ लागतो गुदभागी शुष्कता येऊ लागते आणि त्यामुळे गुदद्वाराचे असंख्य आजार उद्भवू शकतात आणि आपल्याला हा आजार बरा होण्यासाठी वाटेल ते प्रयत्न मिळेल ते औषधे घेण्याचा तो प्रयत्न करतो पण सहजासहजी हा आजार बरा होत नाही

वरील कोणत्याही प्रसंगात मुळव्याध नसतो तरीदेखील आजार हा मुळव्याध म्हणूनच ओळखला जातो पण असे नाही कदाचित परिकर्तिका म्हणजे गुदभागी चिरा पडणे म्हणजेच फिशर किंवा बाहेरच्या जागी कोंब येणे आतून कोम येणे म्हणजेच मुळव्याध किंवा आजार आतिशय गंभीर झाला असता बुद्ध भागाच्या दुसऱ्या बाजूला पु युक्त पुळी होणे म्हणजेच भगंदर अशा प्रकारचे वेगवेगळे आजार होऊ शकतात आणि आपण देखील आपल्याला कोणत्या प्रकारची लक्षणे आहेत हे जाणून उपाय करायला हवे

Fisher

    त्यातही जर फिशर सारखा आजार असेल तर मात्र एकदा बरा झाल्यानंतर पुन्हा पुन्हा हा आजार उद्भवतो त्यामुळे तर रुग्ण आजारी व्यक्ती अतिशय अशक्त होऊन जाते फिशर हा असा आजार असा आहे की तो एकदा झाल्यानंतर पुन्हा पुन्हा उद्भवू शकतो म्हणून या आजाराला ऑपरेट करून देखील फायदा होत नाही त्यासाठी आयुर्वेदिक उपाय करून व आजार सुधारणा करून आपल्याला या आजारावर नियंत्रण मिळवता येते

      तसे तर प्रत्येक आजाराचे मूळ हे आपल्या आहारामध्ये दडलेली आहे ज्याचे पोट व्यवस्थितपणे साफ होते त्याला कुठलाही आजार होण्याचे चान्सेस फार कमी असतात आज भारतामध्ये कमीत कमी  चार ते पाच कोटी लोक या आजाराने त्रस्त आहेत व दरवर्षी यांची संख्या काही लाखांनी वाढतच आहे यावरून हा आजार गंभीर स्वरूपाचा होत चाललाय या अगोदर हा आजार शक्यतो चाळीशीनंतर होत होता किंवा होण्याचे प्रमाण प्रौढ व वृद्ध लोकांमध्येच होते पण आता मात्र 18 ते 25 वर्षे वयोगटातील मुला-मुलींना देखील हा आजार सर्रास पाहायला मिळतो हा आजार अंतर्गत व बहिर्गत अशा दोन्ही प्रकारांमध्ये होतो इंटरनल पाइल्स खूप वेदनादायी असतो व बहिर्गत बाहेरील बाजूला येणारी कोम किंवा सूज ही ही फार वेदनादायी नसली तरी खाज युक्त असते

  आयुर्वेदा चे वर्णन

आयुर्वेदाच्या दृष्टीने प्रत्येक मूळव्याधीमध्ये रक्त पडतेच असं नाही तर वातप्रधान मूळव्याधीमध्ये वेदना जास्त होतात व पित्त व रक्त रक्तदोष त्यामुळे होणाऱ्या मूळव्याधीमध्ये रक्त जास्त जाते पडते आग होते व कफदोषामुळे होणाऱ्या मूळव्याधीमध्ये कंड अधिक असतो सुश्रुत संहितेमध्ये देखील वर्णन आहे जेव्हा व्यक्ती असंयमी बनते किंवा असंयम् आचरण करते तेव्हा त्रिदोष युक्त किंवा दोन दोष युक्त रक्तासह असा मुळव्याध होतो व हे दोष आपल्या गुदभागी मोड निर्माण करतात आग निर्माण करतात म्हणून या आजाराला जे कारण आहे त्याचाच बीमोड केला पाहिजे आजाराचे कारण म्हणजे अग्निमांद्यता आपल्या आहाराच्या अनियमितता किंवा अवेळी जेवण करणे कधीही जेवणे काहीही खाणे यामुळे अपचनाची समस्या निर्माण होते व वरील तीन दोष कुपीत होतात यालाच मूळव्याध म्हटले जाते

   या आजारांमध्ये आतील भागातून रक्त येणे सूज येणे यासारखे प्रकार भयंकर असतात व अतिरक्तस्राव होत असेल तर ॲनिमिया म्हणजेच रक्ताल्पता देखील होऊ शकतो म्हणूनच या आजाराकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही तज्ञ डॉक्टरांकडे जाऊन उपाय करून घ्यावा

मूळव्याध व फिशर या आजारावर काही घरगुती उपाय

      तर मित्रांनो  आज आपल्या गुंतागुंतीच्या जीवनामध्ये आपल्याला आपल्या  आरोग्याकडे  लक्ष देणे  तसं  अवघड बनले आहे  आहार  विहार  सर्व  सवयी  यामध्ये  नितांत बदल घडत आहे आणि   ते अपरिहार्य आहे 

      तेव्हा  अशा परिस्थितीमध्ये आपला आहार हा सात्विक कसा बनेल याकडे आपण लक्ष देऊया आणि जास्तीत जास्त फळे, भाजीपाला ,हिरव्या पालेभाज्या ,फायबर युक्त असा आहार आपण रोज घेऊया , त्याचबरोबर आपला गुदमार्ग कोरडा होणार नाही सदैव ओला राहील यासाठी दूध आणि दुधाचे सर्व पदार्थ आहारात उपयोगात आणू या. 

पचायला जड आणि आम्लता युक्त व जळजळ करणारी पदार्थांचे सेवन उष्ण तिखट मसालेदार तरी युक्त पदार्थांचे सेवन करू नये

आपला शौचाला नियमितपणा असावा आलेली शौच रोखून धरू नये त्यामुळे देखील मूळव्याधीच्या आजारांमध्ये समस्या निर्माण होऊ शकते

मैद्याचे पदार्थ डाळीचे पदार्थ सेवन करताना अतिशयोक्ती नको अति प्रवास जागरण अति झोप यासारखे प्रकार व्हायला नको

    दुधामध्ये हळद टाकून रोज सकाळ संध्याकाळ अनशापोटी किंवा आपल्या सोयीने घेतली तर अतिउत्तम आणि त्याचबरोबर मुळव्याध फिशर प्राथमिक स्थितीतील बरेच होतात त्याचबरोबर या सर्व आजारांचे मूळ बद्धकोष्टता नष्ट होते.

    तेव्हा त्यासाठी  परफेक्ट  उपाय काय आहे ते आपण पाहूया
 दुधाबरोबर सुरण पावडर अर्धा चमचा हळदी सोबत जेवणापूर्वी दोन तास अगोदर दिवसातून दोन वेळा घ्यावे मित्रांनो खरोखर या औषधाने आपल्याला निश्चित गुण मिळेल हे सर्व घटक असलेल्या काही प्रॉडक्ट पण बाजारात भेटतात पण त्यासोबत कमीत कमी तीन महिने काही दिवस आपल्याला हा प्रयोग केल्यास उत्तम फायदा मिळेल मिळू शकतो त्यानंतर आपल्याला निश्चितच एक नवा जोम आणि उत्साह जाणवेल रात्री झोपताना तू गावरान गाईची तूप एक बोटाने गुदभागी फिरवावे त्यामुळे गुद भागाची शुष्कता कमी होऊन तेथील जागा नरम पडते किंवा एरंडेल तेल लावावे ताक असेल तर नियमित घ्यावे दुधाचे पदार्थ नियमित सेवन करावे त्यामुळे शरीरातील उष्णता कमी होण्यास मदत होते मित्रांनो या अवघड जागेच्या अवघड दुखण्या तून तुम्ही बरे व्हावे यासाठी हा प्रयत्न

     याच बरोबर मित्रांनो आपल्या आहारामध्ये फायबर युक्त आहार घ्यावा फळे भाजीपाला केळी यासारख्या गोष्टींचा आहारामध्ये समावेश करावा तसेच त्रिफळा चूर्ण कोमट पाण्यामध्ये एक चमचा रात्री झोपण्या पूर्वी घ्यावा आपली जीवनशैली मध्ये बदल करावा व्यायाम योगासन तसेच मनाला शांत ठेवावे मन शांत असेल तर शरीर देखील निरोगी राहते असं म्हटलं जातं शरीर माध्यम खलु धर्मसाधनम् आपले शरीर हे धर्माचे साधन नाही म्हणून त्याला व्यवस्थित ठेवावे निश्चितच आपण हे सर्व उपाय करून बघावे 

सुरण कंदाची भाजी

ज्या  मध्ये  सुरण हा घटक प्रामुख्याने आहे त्याचबरोबर हळद पावडर, शतावरी पण आहे हे सर्व घटक असलेले आहार पद्धती स्वीकारून आजारांमध्ये उत्तम आराम मिळतो सुरण  कंद  भाजी बनवून खावी  सुरणाचा कंद वाफवून केलेली भाजी खावी  त्यामध्ये मीठ मिरची टाकून  अशा भाजीचे नियमित सेवन केल्याने  मूळव्याधीच्या आजारांमध्ये फार लाभ होतो  त्यामुळे पोट साफ होण्यास मदत होते  अशाच तरुणाच्या कंदाचे  कार्य लहान व मोठ्या आतड्याची कार्यक्षमता वाढवते त्याचबरोबर पचन क्षमता सुधारते शरीरा तील विषारी द्रव्य toxinsबाहेर काढणे ,बद्धकोष्टता सुरळीत करणे ,कोणताही कसलाही दुष्परिणाम न करता गुदद्वारा जवळ होणारी आग सुज मलविसर्जनाच्या वेदना व रक्तस्राव थांबवते.
 म्हणून आपल्या आहारामध्ये या पदार्थांचा समावेश करावा 

   तेव्हा मित्रांनो आपल्याला हा लेख वाचून  आपल्या दुखण्यावर  निश्चितच  मदत मिळेल  वर सांगितलेले सर्व उपाय जर आपल्याला काही गंभीर स्वरूपाचा आजार असेल तर  आपण  तज्ञांचा सल्ला  घेऊनच करावे असेच नवीन नवीन  आजारासंबंधी  लेख  बघण्यासाठी  आमच्या या ब्लॉगला अवश्य भेट द्या व आपल्या  प्रतिक्रिया  नक्कीच आम्हाला  कळवा नमस्कार

दमा अस्थमा कारण लक्षणे उपाय bronkytis Symptoms

 दमा का होतो कारण लक्षणे व उपाय

 bronkytis Symptoms

दमा या आजाराविषयी थोडक्यात माहिती

  मित्रांनो आज जीवनामध्ये असंख्य व्यक्तींना दम्याचा आजार झालेला पाहायला मिळतो आणि या आजारामुळे व्यक्ती मला हा आजार झाला आहे या विचारांमुळेच अधिक संकुचित बनते व्यक्ती दम्याच्या आजाराला स्विकारायला तयार नसते घाबरून जाते म्हणून आजारी व्यक्तीने सुरुवातीला आपल्याला दमा आहे या गोष्टीचा स्वीकार करायला हवा आणि दमा बरा होऊ शकतो यावर विश्वास ठेवायला हवा तेव्हा मित्रांनो यासंदर्भात  आपण फार घाबरून जाण्याचे काही कारण नाही कारण कुठल्याही प्रसंगांमध्ये धीर सहनशीलता आणि संयम या गोष्टींची नितांत आवश्यकता असते

दमा या आजारांमध्ये सकारात्मक विचार व सातत्याने आजार बरा करण्यासाठी लागणारे मनोधैर्य याचे फार महत्त्व आहे तेव्हा आज आपण बघणार आहोत दमा या आजाराविषयी  चला तर मित्रांनो जाणून घेऊया दमा अस्थमा ब्राँकायटिस म्हणजे काय व तो का होतो 

Bronkytis

दमा, अस्थमा म्हणजे काय?

      माणसाला श्वासोच्छवासामध्ये जो त्रास होतो म्हणजे श्वास घेण्या मध्ये त्रास होतो ऑक्सिजन कमी पडतो त्याला दमा असे म्हटले जाते वातावरणामध्ये असंख्य प्रकारचे धूलिकण परागकण प्राण्यांचे तंतुमय अवशेष असतात आणि काही रुग्णांना याचा त्रास होतो ॲलर्जी होते श्वसन नलिका आकुंचन पावते श्वास आत जातो पण बाहेर पडताना त्रास होतो शिट्टी सारखा सुई आवाज येतो श्वास कोंडतो कपडे काढून टाकावी असे वाटते मोकळ्या जागेत बरे वाटते यालाच दम्याचा अटॅक म्हणतात यामध्ये  अरुंद झालेल्या नलिका उघडतील असे औषध घेणे गरजेचे असते अस्थालीन,लेव्हीलीन यासारखी औषधे (इनहेलर्स) या औषधामुळे  चटकन परिणाम पहायला मिळतो

दमा, अस्थमा का होतो दमा होण्याची कारण?

  दमा होण्याची कारण अनुवंशिकता असू शकते त्याचबरोबर प्रदूषण धुळीचे कण( उंदीर मांजर जनावरे झुरळ यांची तंतुमय केस त्यांचे अवशेष) असू शकते

 धूर तसेच रासायनिक पदार्थांची असलेला संबंध संयोग, श्वसन मार्गावरील जंतुसंसर्ग, वातावरणातील दमटपणा, ढगाळ हवामान ,वाढते शहरीकरण हेदेखील कारण आहे आहे
     

 दम्याचे प्रकार  

मित्रांनो लक्षणानुसार दम्याची देखील काही प्रकार पडतात ते आपण बघू या

  कफ दोष-

या प्रकारच्या दम्यामध्ये जेवल्यानंतर लगेच सुरू होणारा दमा हा कफदोषामुळे होतो यासाठी पंचकर्मातील वमन करण्यास फायदेशीर असते या व्यक्तीला थंड पाण्याने अंघोळ केली असता थंड हवा  यामुळे त्रास होतो या या प्रकारामध्ये आयुर्वेदिक श्वासकुठार गोळीने  देखील आराम मिळतो

   पित्त दोष- 

या प्रकारच्या दम्यामध्ये जेवल्यानंतर दोन तासांनी सुरू होणारा दमा व खूप वेळ  टिकणारा या रुग्णांना पंख्याचा वारा थंड पाणी गार  हवा आवडते, या प्रकारामध्ये सूतशेखर गोळी 100 मिलीग्राम तीनवेळा दिल्याने पित्त कमी होते तसेच 200 ग्रॅम ज्येष्ठमध पुडी वर उकळलेले एक लिटर गरम पाण्यात टाकून अर्धा तास ठेवून  ज्येष्ठमध्यजल तयार करावे हे कोमट गरम पाणी थोड्या वेळाने शंभर मिली दिल्याने आराम मिळतो

  वात दोष_

या प्रकारात संध्याकाळी किंवा पहाटे आजार सुरू होतो या रुग्णांना श्वासकुठार व कंण्टकारी दोन चमचे दोन दोन वेळेस तीन चार दिवस सातत्याने द्यावे काही दिवस सातत्याने द्यावे तसेच 100 मिली गरम दुधात दहा ते पंधरा मिली नारायण तेल मिसळून घ्यावे धाप कमी होते

Asthma

दम्याच्या आजारामध्ये काय काळजी घेता येईल?

वातावरणातील बदल तसेच आपले घर साफ करत असताना जी धूळ बाहेर पडत असते त्यात धुळीची देखील काहींना एलर्जी असते म्हणून योग्य ती दक्षता घेणे गरजेचे असते

काही कीटकनाशके सुगंधी द्रव्य पेस्ट कंट्रोल किंवा फवारणी करत असताना दमा असणाऱ्या व्यक्तींना त्रास होऊ शकतो म्हणून जेव्हा कधी कुणी अशा कीटकनाशकांची फवारणी करत असेल तेव्हा त्यापासून दूर गेले पाहिजे

जिथे धूर असेल किंवा रंग काम चालू असेल तिथे पण जाताना आपल्याला सावधगिरी बाळगायला हवी

आपले अंथरून पांघरून गादी कापूस यापासूनही त्रास उद्भवू शकतो त्यांच्यामधील कापसाचे बारीक बारीक तंतू कण याचाही दमा असलेल्या व्यक्तींना त्रास होऊ शकतो म्हणून त्याच्यापासून पण सावध राहावे

पाळीव प्राणी आणि जसे की घोडा मांजर कुत्रा यांच्या शरीरात वरील केस केसांचे बारीक बारीक तंतू यांचादेखील दमा असणाऱ्या व्यक्तीला त्रास होऊ शकतो म्हणून योग्य ती दक्षता घ्यावी

काही काही व्यक्तींना वातावरण ढगाळ झाले बदलले तरीदेखील त्रास व्हायला लागतो

आपल्याला कोणकोणत्या गोष्टींची अलर्जी आहे हे हे दमा असणारे व्यक्तींना चांगल्या प्रकारे ठाऊक असते म्हणून त्या गोष्टी करणे टाळावे किंवा त्या गोष्टींच्या सान्निध्यात राहणे टाळाव

दमा असणाऱ्या व्यक्तींनी विडी सिगारेट तंबाखू यासारखे व्यसन करणे म्हणजे मृत्यूला आमंत्रण देणे होय म्हणून या व्यसनांकडे दुर्लक्ष करावे

कधीकधी हंगामी दमा देखील असतो विशिष्ट हंगामातच तो डोके वर काढतो म्हणून त्या हंगामात आपल्याला त्रास होतो म्हणून तो हंगाम येण्याअगोदर सावधगिरी बाळगावी

 सर्वसाधारण घरगुती उपाय काय करता येतील 

गुळवेल गिलोय फायदे-Gulvel benifits

गुळवेल माहिती  फायदे उपयोग-Gulvel benifits

गुळवेल  या वनस्पतीची माहिती

उष्ण कटिबंधीय प्रदेशात आढळणारी ही वनस्पती गुळवेल म्हणून ओळखली जाते  पाण्याची पातळी कमी झाली असता  किंवा आती दुष्काळात  देखील  ही वनस्पती  आपलं अस्तित्व टिकवते  तग धरून ठेवते  भारतामध्ये  सगळीकडे  ही वनस्पती आढळते  शक्यतो  लिंबाच्या  झाडावरती  आधार करून  झाडावरती पसरते अमृत वेलीच्या  खोड आणि कंदाचा उपयोग  औषधी गुणधर्म म्हणून केला जातो  तसेच  पानांचा देखील  उपयोग केला जातो गुळवेल या वनस्पतीला संस्कृत मध्ये अमृता  मधुपर्णी कुंडलिनी गुडूची बल्ली छिन्ना या विविध नावांनी ओळखले जाते. 

खरोखरच ही वनस्पती अमृताप्रमाणे जीवन प्रदान करणारी आहे पुराणकाळात  गुळवेली संदर्भात एक प्रसंग आहे  राम आणि रावण यांचे जेव्हा युद्ध झालं  व रावण मारला गेला व युद्धामध्ये  वानर देखील मारले गेले  होते  तेव्हा त्यांना जीवनदान देण्यासाठी  इंद्राने पाऊस पाडला  अमृता  नावाने पाऊस पडला तेव्हा वानर जिवंत झाले  व त्यांच्या अंगावरचे थेम जिथे जिथे पडले तिथे अमृतवेल उगवली  असा  प्रख्यात आहे 

 गुळवेल कसा ओळखावा?

पाने हिरवेगार व लवचिक व हृदयाच्या आकाराची असतात खोड सफेद व खवले खवले असलेलं व खोडा वरती बारीक सालीचा  पापुद्रा असतो विशेष म्हणजे ही वनस्पती लिंबाच्या झाडा वरती किंवा कुंपनावरती पसरलेली आढळून येते आधारासाठी  ती  कशालाही  पकडते  व आपल्या  फांद्यांचा विस्तार करते गुळवेेेेेेल अनेक वर्ष जगू शकते

गुळवेल पाणी नसले  तरीही  ही जगू शकते मरत नाही चवीने कडू असते खोड बोटाच्या आकाराची व पाणीदार असते पान हृदयाच्या आकाराची असतात खोडा वरती बारीक बारीक ठिपके असतात व खोडाची साल पातळ पापुद्रा याप्रमाणे असते अलगद बोटांनी सालीचा पापुद्रा काढता येतो गुळवेलीचे  कांड  हे मांसल असते  व चवीला कडवट असते 

गुळ वेलीच्या  खोडाला  किंवा वेलीला  कापले असता  त्यातून  चिकट द्रव बाहेर येतो व आतील भाग चक्री सारखा दिसतो ही काही तिची प्रामुख्याने ओळख सांगता येईल

सर्व प्रकारच्या तापावर परिणाम कारक ठरणारी वनस्पती आहे गुळवेल बरोबर बाजारामध्ये गुळवेल सत्व गुळवेल घनवटी म्हणजेच  गोळ्या किंवा कॅप्सूल अशा प्रकारचे औषधे उपलब्ध आहे

Guduchi

 गुळवेल या वनस्पतीचे फायदे

          
 

नमस्कार मित्रांनो आयुर्वेदात  देखील जिला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे अशा गुळवेलीचे फायदे आज आपण बघणार आहोत. 

विविध आजारांमध्ये गुळवेल अतिशय गुणकारी आहे मराठी मध्ये गुडूची, गुळवेल व हिंदी मध्ये मध्ये गीलोय व इंग्लिश मध्ये Tinospora म्हणून हिला ओळखली जाते मित्रांनो आरोग्या संदर्भात गुळवेल या वनस्पतीला  अनन्यसाधारण महत्त्व आहे

मित्रांनो कुठलाही आजार आपल्याला त्रिदोषांच्या असंतुलनामुळे होतो ते त्रिदोष म्हणजेच कफ वात आणि पित्त तेव्हा यांना समान ठेवण्याचं काम गुळवेल करते

बऱ्याच तापामध्ये गुळवेल अतिशय उपयोगी आहे

आयुर्वेदामध्ये गूळवेलीला अमृतकुंभ म्हणतात. 

अमृताप्रमाणे असलेली ही    अमृतवेल वनस्पती मानवासाठी वरदान म्हटलं तरी चालेल

बऱ्याच आजारांमध्ये गुळवेलीचे पाने व खोड यांचाऔषध म्हणून उपयोग केला जातो



गुळवेली च्या पानांची भाजी देखील केली जाते ते औषधी गुणांनी युक्त असते गुळवेलीचे पाने स्वच्छ धुऊन घ्यावीत व तेलामध्ये कांदा लसून लाल होईपर्यंत भाजून घ्यावे त्यानंतर मीठ मिरची टाकून भाजी हलवून घ्यावी वाफ देऊन खाण्यास योग्य होते
 गुळवेलीचे पानांमध्ये कॅल्शियम फॉस्फरस तसेच प्रोटीन पण आढळते


रक्ताल्पता म्हणजे अनिमिया असेल तर रक्त वाढवणे मध्येही गुळवेल परिणामकारक आहे

गुळ वेलीमध्ये खोड अति गुणकारी मानले जाते  तसेच गुळवेल हे शक्तिवर्धक व मानसिक आजारावरती उत्तम कार्य करते

गुळ वेलीने पचनशक्ती उत्तम होते व भूक लागते
त्वचा रोगा  मध्ये देखील  फार उपयोगी आहे
त्वचा रोगाचे मूळ रक्तामध्ये सापडते तेव्हा अशुद्ध रक्त शुद्ध करण्याचे काम गुळवेल करते म्हणजे रक्तदोष नाहीसा करते.

शरीरातील प्रतिकार शक्ती वाढवणे मध्ये गुळवेल महत्त्वाची भूमिका पार पाडते 

यकृत हा आपल्या शरीरातील एक महत्त्वाचा अवयव आहे आणि गुळवेल सेवनामुळे यकृताचे कार्य सुधारते

पुरुषांचे शुक्रधातुवर्धक,  तसेच स्त्री-पुरुषांच्या जननेंद्रियांची कमतरता भरून काढते

 डेंगू चिकनगुनिया स्वाईन फ्लू यासारख्या इन्फेक्शन सारख्या आजारांमध्ये गुळवेल सेवन करणे अत्यंत लाभकारी असते

बाजारामध्ये देखील गुडूची तेल चूर्ण उपलब्ध आहेत पण ताज्या गुळवेलचा काढा अतिशय उपयुक्त असतो

 

काविळीच्या आजारांमध्ये गुळवेल काढा अवश्य करावा काविळीच्या तापामध्ये रुग्णाला अशक्तपणा येतो अशा वेळेस गुळवेलीचा काढा करून मधामध्ये घेतल्यास अशक्तपणा दूर होतो

रक्ताल्पता देखील गुळ वेलीच्या सेवना मुळे वाढते जर आपल्याला रक्ताल्पता असेल एनीमिया ची समस्या असेल तर गुळवेलीचे सेवन करावे त्यामुळे रक्ताची कमतरता दूर होते

महिलांच्या पाळीची समस्या असेल तर गुळवेलीचा सेवनामुळे पाळी संबंधित तक्रारी दूर होतात

गुळ वेलीला जी फळे येतात त्या फळांना फोडून जर आपल्या त्याचेवर पुळ्या फोड आले असतील तर त्यावर लावावे त्यामुळे पुळ्या फोड बरे होतात

गुळवेली मुळे आपल्याला असलेली अँँसिडिटी देखील थांबते म्हणून गुळवेल सेवन करावा

नेत्र रोगावरती देखील गुळवेलीचा उपयोग होतो गुळवेलीचा काही दिवसाच्या सेवनामुळे नजर सुधारते डोळ्यांची जळजळ थांबते

मधुमेहींचा रुग्णांना उपयुक्त असा हा गुळवेल आहे मधुमेहींच्या रक्तातील वाढलेली साखर नियंत्रणात ठेवण्याचे काम गुळवेल करते 

गुळवेल मुळे रक्ताभिसरण वाढते सुधारते व हृदयाला बळकटपणा येतो मजबूतपणा येतो

सर्व ज्वर तापामध्ये गुळवेलचा काढा उपयोगी आहे

भूक न लागणे किंवा अशक्तपणा आला असता गुळवेलीचा काढा द्यावा ,पोटाचे विकार कावीळ यामध्‍ये तर अतिशय गुणकारी गुळवेल आहे  

खूप दिवस जर आपल्या खोकला थांबत नसेल तर काही दिवस सकाळी गुळवेल काढा सेवन करावे त्याने खोकला थांबतो

काही संशोधनाअंती हे सिद्ध होत आहे की गुळवेल मुळे मानसिक आरोग्य देखील सुधारते

सर्दी खोकला अशक्तपणा यामध्ये तर हमखास आराम देते त्याचबरोबर मधुमेहामध्ये साखरेचे प्रमाणही योग्य ठेवते

 ‌  

Tinospora

  

गुळवेल वनस्पती चा उपयोग कसा करावा?

Gulvel

गुळवेल काढा

 एक बोटा एवढ्या किंवा करंगळी एवढ्या खोडाचा एक फुट तुकडा  घेऊन त्याला कुटून पाण्यात टाकावा व एक चतुर्थांश काढा म्हणजे चार कप पाणी असेल तर एक कप राहील एवढा अर्क बनवावा व दिवसातून दोन-तीन वेळेस घ्यावा चवीसाठी   थोडी  साखर टाकली तरी चालेल किंवा बाजारात मिळणारे औषधे देखील वापरता येतील पण  ताज्या गुळवेलीचे महत्त्व विशेष असते सातत्याने सात ते आठ दिवस प्रयोग चालू ठेवावा फायदा होतो लाभ होतो 

मध्यंतरी डेंग्यूची साथ पसरली होती तेव्हा अनेकांना डॉक्टरांनी गुळवेल काढा घेण्याचं प्रतिपादन केलं होतं तेव्हा असा अमृता सारखा परिणाम देणारी ही गुळवेल आयुर्वेदामध्ये फारच उत्तम मानली  

प्रत्येकाने दररोज सकाळी एक एक चमचा घेऊन वरती गायीचे दूध पिल्यास आरोग्य उत्तम राहते व प्रतिकारशक्ती वाढते किंवा तारुण्य वाढते

 गुळवेल चूर्ण किंवा पावडर

गुळवेल च्या पानाची पावडर करून चूर्ण करून उपयोगात आणले जाते तसेच गुळवेल तेल गुळवेल रस गुळवेल काढा गुळवेल सत्व असे असंख्य औषधे आयुर्वेदिक दुकानात मिळतात पण आरोग्य तज्ञांच्या मते एक ग्रॅमच्या वरती गुळवेल दिवसभरात सेवन करू नये

गुळवेल चा दुष्परिणाम

जर काही शस्त्रक्रिया झाली असेल तर गुळवेलीचा उपयोग करणे तज्ञांच्या सल्ल्यानेच करावे

 गुळवेल विशेषता गरोदर स्त्रियांना देऊ नये तसेच स्तनपान करणाऱ्या महिलांनी देखील याचा उपयोग करताना तज्ञांचा सल्ला घ्यावा मधुमेहाच्या व्यक्तींचे  औषधे चालू असतील  तर टाळावे शक्यतो अशा प्रसंगांमध्ये गुळवेलीचा उपयोग करताना तज्ञ डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाने करावा

‌अशाप्रकारे  आपणाला हा लेख आवडला असेल  आणि काही सांगायचं राहून गेले असेल किंवा चुकीचं सांगितलं असेल तर सूचना करा  रिप्लाय द्या आणि शेवटी  इथेच थांबूया नमस्कार